أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

504

قانون ( فارسى )

براى بازداشتن ريزش خون ، سپيدهء تخم‌مرغ و انواع داغ‌گذارها مفيدند و اگر شخص شكاف‌دهنده اشتباهى مىكند يا لزومى پيش آمد بدادش مىرسند . بايد داروهاى رخوت‌آور را همانطور كه در بحث ادويهء مفرده بيان مىكنيم با خود داشته باشد و تو آنها را مىشناسى هرگاه دملى را شكافتى هرچه در آن هست خارج كن . نبايد چربى ، آبكى و مرهمى كه در آن پيه و زيت زياد باشد ، مانند مرهم باسليقون ( زيرهء كرمانى ) را بدان نزديك كنى ، بلكه چنان كه نياز به مرهم باشد ، مرهم قلقطار ( زاج‌زرد ) بر آن بمال و اسفنجى را كه در شراب بند آورنده خيس شده است بر آن بگذار . فصل بيست و هفتم - معالجهء اندام تباه شده و بريدن آن هرگاه اندامى بر اثر مزاج تباه با ماده يا بدون ماده فاسد مىشود و بوسيلهء شكافتن و مرهم‌ها به همان صورت كه در كتاب‌هاى جزئى مذكور است چاره‌اى نيست ، ناگزير بايد گوشت تباه شده را از آن اندام گرفت . اين گوشت‌زدائى ترجيحا در صورت امكان بايد بدون دخالت جسم آهنى انجام شود ، زيرا ممكن است آهن با اجزائى از ماهيچه‌ها و پى و رگ‌هاى جهنده اصطكاك زيان‌آورى داشته باشد . اگر گوشت‌زدائى هم كافى نيست و تباهى به گوشت بدن سرايت مىكند آن اندام را بايد حتما بريد و محل بريده شده را با روغن بسيار گرم داغ كرد . اين داغ كردن نمىگذارد زيانى وارد شود ، كه خون بند آيد و در محل بريده شده گوشت و پوست بيگانه و نامناسبى كه از حيث سختى شبيه گوشت است برويد . قبل از بريدن اندام بايد ابزار معاينه را در آن فرو برد و پيرامون استخوان را بررسى كرد . هرجا كه گوشت و استخوان بسيار بهم چسبيده‌اند ، وقتى ابزار به آن مىرسد درد بسيار شديد مىگردد . آنجا سرحد سلامتى است . هرجا كه چسبندگى كمتر است و سستى وجود دارد سزاوار بريدن است . اگر بريدن را بتوان بوسيلهء سوراخ كردن انجام داد ، دورتادور استخوان را سوراخ مىكنند و بوسيلهء سوراخ‌هاى چندجانبه آن را مىشكنند و گاهى هم آن را با اره مىبرند . در موقع بريدن بايد دقت كرد كه گوشت از استخوان جدا باشد و ابزار سوراخ‌كننده فقط بر محل بريده فرود آيد و گرنه درد و آزار زياد خواهد بود . استخوانى را كه مىتوانيم ببريم قطعهء ناهموار و زائد است و اميد درست كردنش نيست و بيم آن مىرود كه فاسد شود و فسادش به ساير قسمت‌ها انتقال يابد . گوشت را بوسيلهء شكافتن و بستن بعدى و كشيدن به جهت مخالف يا بهر تدبير ديگرى كه مناسب مىدانيم از آن كنار مىزنيم . همچنين آن را از اندام ارزنده دور مىكنيم . اگر اندام ارزنده در جوار آن باشد ، مىتوان پرده‌اى از پارچه درست كرد و در محل جدا شدن قرار داد و بعد آن را بريد .